I.   Dane ogólne

         W Kołobrzegu są 24 ulice kategorii powiatowej, zarządzane i utrzymywane przez Starostwo Powiatowe. Długość ogólna tych ulic wynosi 20,3 km, w tym o nawierzchni:

2.  Sposób  oceny stanu nawierzchni ulic

           W Polsce, na drogach krajowych, od początku lat 90, funkcjonuje bardzo praktyczny system oceny nawierzchni bitumicznych (SOSN). Charakteryzuje się dużą szybkością pomiarów, małymi kosztami, obiektywnością. Dzięki możliwości przeliczania na matematyczne punkty, wielkości usterek i uszkodzeń technicznych i eksploatacyjnych nawierzchni, system umożliwia porównywanie dróg między sobą, prowadzenie różnorodnych analiz, planowane krótkookresowe i wieloletnie.

           Są jednak również pewne wady systemu:

• system dotyczy wyłącznie nawierzchni bitumicznych,
• został opracowany do stosowania na drogach zamiejskich, mocno obciążonych ruchem (wyższych kategorii).

        Specyfika ulic, zwłaszcza kategorii powiatowej, wymaga modyfikacji metody. W Polsce znanych jest kilka prób opracowania systemu dla ulic o nawierzchni bitumicznej, jednak nie znalazły one szerszego zastosowania.  Stąd autorzy opracowania wykorzystali metodologię pomiarów jak dla sieci zamiejskiej, wprowadzając pewne drobne zmiany, których podstawą są spostrzeżenia z kilkunastoletnich doświadczeń prowadzenia pomiarów.

       Natomiast brak jest zupełnie w kraju, systemu oceny nawierzchni niebitumicznych – stanowią one w Kołobrzegu 15% długości ulic. Ich ogólną ocenę zawarto w drugiej części opracowania „Strategii..”

          Nawierzchnie bitumiczne ulic powiatowych w Kołobrzegu zostały ocenione i sklasyfikowane według zasad Systemu Oceny Stanu Nawierzchni (SOSN), przy czym, podobnie jak dla odcinków zamiejskich, zrezygnowano z oceny 2 parametrów techniczno – eksploatacyjnych: szorstkości i równości podłużnej, co w przypadku ulic jest jak najbardziej usprawiedliwione (małe prędkości).

3.  Cel badań stanu technicznego nawierzchni

W wyniku dokonanych pomiarów i ocen, oczekuje się uzyskania

rezultatów podobnych jak dla sieci zamiejskiej, tzn:

• inwentaryzacji stanu technicznego nawierzchni bitumicznych, stanowiących 85% długości ulic,
• uzyskanie wyniku wyrażonego w punktach matematycznych, umożliwiającego porównanie ulic ze sobą i z drogami zamiejskimi,
• możliwość ocenienia stanu przydatności eksploatacyjnej całej sieci dróg powiatowych,
• policzenie wysokości środków finansowych koniecznych do doprowadzenia na- wierzchni do stanu wymaganego,
• uzyskanie danych potrzebnych do planowania remontów,
• stworzenie podstaw do opracowania kompleksowego systemu utrzymania dróg.

Założono badania stanu nawierzchni na podstawie oceny parametrów:

• nośności,
• głębokości kolein,
• stanu powierzchni,

uzasadnienie wyboru tych parametrów i sposób przeprowadzenia pomiarów, przedstawiono w części I „Strategii”, dotyczącej odcinków pozamiejskich.

4.  Pomiar i ocena parametrów techniczno – eksploatacyjnych nawierzchni bitumicznych

       Ocena nośności została dokonana na podstawie obmiaru wybranych uszkodzeń, na tzw. hektometrze miarodajnym. Główna różnica do pomiarów zamiejskich – to zagęszczenie hektometrów miarodajnych oraz wprowadzenie pewnych zmian w interpretacji stopnia szkodliwości niektórych uszkodzeń.

4.2.            Parametr głębokości kolein

         Głębokość kolein została ustalona poprzez wykonanie pomiaów głębokości odkształceń plastycznych, w śladzie zewnętrznego toru kół pojazdów. Pomiary przeprowadzono w hektometrach miarodajnych, w 5.przekrojach – co 20m, za pomocą łaty długości 2 m. Za miarodajny przyjmuje się drugi najgorszy wynik. Koleiny klasyfikowane są w 4 grupach:

klasa A - do 10 mm,            klasa B - 10 do 20 mm,

klasa C - 20 do 30 mm,       klasa D - powyżej 30 mm.

         Wg zasad SOSN, dopuszczalna dla ruchu jest koleina do 20 mm, głębsze powinny być usunięte.

          Pomiary takie jak dla odcinków zamiejskich.

         Przyjęte w systemie kryteria, wyznaczają  trzy poziomy stanu nawierzchni:

1. Poziom wymagany – odcinki, które uzyskały  punktację powyżej tego poziomu, kwalifikowane są jako technicznie i eksploatacyjnie dobre – nie wymagające żadnych robót utrzymaniowych.
2. Poziom ostrzegawczy – odcinki zakwalifikowane poniżej tego poziomu, wymagają remontu usuwającego przyczynę obniżonej punktacji. Odcinki kwalifikowane powyżej – zalecana obserwacja, ewentualne badania uzupełniające, wykonanie  robót profilaktycznych,
3. Poziom krytyczny – nawierzchnie o wynikach poniżej tego poziomu, oceniane są jako znajdujące się w stanie złym (awaryjnym). Zalecane jest natychmiastowe przystąpienie do wykonywania zabiegu remontowego, ponieważ jego opóźnienie prowadzi do zupełnej degradacji odcinka  i zwielokrotnienia kosztów remontu.

Poziomy stanu nawierzchni wyznaczają 4 klasy stanu technicznego:

Zgodnie z teorią systemu SOSN, zakwalifikowanie odcinka drogi do danej klasy stanu nawierzchni w poszczególnych parametrach, oznacza:

• Klasa A – nawierzchnia (dla badanego parametru) bez zastrzeżeń. Nie wymaga żadnych prac remontowych, jedynie przeprowadzania cyklicznych badań.
• Klasa B – nawierzchnia posiada pewne uszkodzenia, jest w stanie zagrożenia, jednak w dalszym ciągu remont byłby czynnością przedwczesną (nieefektywną). Zalecana jest wzmożona obserwacja odcinka i ewentualne wykonanie tanich robót prewencyjnych, przedłużających żywotność nawierzchni.
• Klasa C – odcinki zarejestrowane w danym roku pomiarowym w tej klasie, powinny być objęte planem remontu w roku następnym. Jest to oczywiście związane z możliwościami budżetu zarządu drogowego, jednak wykonanie w takim cyklu robót, gwarantuje najniższy koszt zabiegu i utrzymanie wymaganego poziomu bezpieczeństwa i komfortu jazdy dla użytkowników.
• Klasa D – oznacza stan awaryjny nawierzchni. Zabieg remontowy powinien być przeprowadzony natychmiast. Nie dokonanie tego, grozi niebezpieczeństwem dla użytkowników lub katastrofalnym zniszczeniem konstrukcji jezdni.

5.   Stan techniczno - eksploatacyjny nawierzchni  

      bitumicznych ulic powiatowych

1. Stan nawierzchni w poszczególnych parametrach

          Wykonano pomiary na 21 ulicach posiadających nawierzchnie bitumiczne, o łącznej długości 17,2  km.

          Globalna ocena techniczno – eksploatacyjna nawierzchni, na podstawie pomiarów I ocen 3 parametrów, przedstawia się następująco:

Ocena stanu technicznego 

Długości  ulic w poszczególnych klasach i parametrach 

          Podobnie jak dla odcinków zamiejskich, najgorszym parametrem technicznym ulic powiatowych, jest nośność – 69% nawierzchni dróg miejskich, powinno zostać wzmocnione, w tym 20,0 % w trybie awaryjnym.

           Problem kolein obecnie jeszcze nie istnieje, z powodu cienkich i starych warstw bitumicznych, położonych, na najczęściej, dość dobrych podbudowach – kostka kamienna brukowcowa 18 -20 cm.

           Podobnie, nie występują w rozumieniu Instrukcji SOSN, w klasie C i D,  ubytki powierzchniowe (ziarn grysowych i zaprawy).  Sposób oceny tego parametru dla  ulic, powinien być nieco  inaczej opracowany. Wg doświadczeń zespołu dokonującego pomiarów, do remontu – wykonywania zabiegu powierzchniowego, powinny być kwalifikowane odcinki klasy B. Natomiast wyniki klasy C, powinny być traktowane jako uszkodzenia powierzchniowe bardzo mocne, naprawiane w trybie awaryjnym!